|
 Gamla
sýslumannshúsið á Húsavík stóð uppi með Búðarárgilinu.
Það var reist í kringum 1843 í sama stíl og dönsku
verzlunarhúsin með háum þekjum en var minna og óásjárlegra en þau.
Þar bjuggu sýslumenn og skammt frá húsinu var reist fangahús.
Benedikt Sveinsson vildi ekki búa í húsinu, þegar hann fékk
sýsluna og reisti sér hús á Héðinshöfða.
Sveinn Magnússon frá Víkingavatni í Kelduhverfi keypti gamla
sýslumannshúsið 1884 og hóf rekstur greiðasölu og gistihúss.
Síðan var húsið kallað vertshúsið eða Baukur og Sveinn
var oftast kallaður Sveinn víkingur eða Sveinn vert.
Hann var faðir Benedikts Sveinssonar yngra, alþingismanns og föður
Bjarna Benediktssonar forsætisráðherra.
Uppruni
Bauksnafnsins er ekki með öllu ljós, en Sveinn hóf veitingar á
brennivíni í staupum og sveitakörlum fannst það skrítið tiltæki.
Þannig gerðist Sveinn einskonar forgöngumaður vínmenningar
í héraðinu, þar sem menn drukku venjulega af stút.
Í kringum aldamótin voru Þingeyingar
almennt meiri hófsemdarmenn á áfengi en aðrir án mikillar stúkustarfsemi.
Sveinn byggði annað og minna hús í sama stíl við hlið sýslumannshússins
sem svefnskála til gistingar.
Erlendum
aðkomumönnum fannst lítið til þessarar gistiaðstöðu koma en héraðsmönnum
fannst Baukurinn skemmtilegur samkomustaður, þegar þeir komu í
kaupstaðinn og enn þá eimir eftir af sögum um ánægjulegar stundir
þar á kvöldin yfir vínglösum.
Þar gilti reglan um að hóflega drukkið vín gleður mannsins
hjarta. Sveinn var hrókur
alls fagnaðar, stjórnsamur samt og ákveðinn og neitaði að afgreiða
þá, sem honum fannst vera orðnir nógu hífaðir.
Hann var stór og sterkur og allir urðu að hlíða honum.
Hann var góðmenni og vildi öllum vel, heiðarlegur, hjálpsamur
og mikill persónuleiki. Kona hans, Kristjana Sigurðardóttir, frá Naustavík undir
Bakranga vestan Skjálfanda var af Illugastaðaætt.
Baukurinn
var nokkurs konar skemmtanamistöð Þingeyinga í rúmlega aldarfjórðung. Sveinn var hliðhollur verzlunarstjóra dönsku
fastaverzlunarinnar og vinur Benedikts Sveinssonar sýslumanns.
Allir áttu hæli á Bauknum og hann gerði ekki upp á milli
verzlunarmanna eða kaupfélagsmanna.
Sveinn andaðist fyrir
aldur fram 1894 og Kristjana hélt rekstrinum áfram til 1904, þegar hún
dó. Þá var stúkuandinn
kominn yfir Húsvíkinga og áframhaldandi vínveitingaleyfið fékkst
ekki endurnýjað. Þá lagðist
veitingareksturinn niður.
Mikið
var ort og sungið á Bauknum og hirðskáldið var Sigurbjörn á Fótaskinni
(heitir nú Helluland á Múlatorfunni í Aðaldal).
Honum var ekki skammtað, en
nágranni hans úr Aðaldalnum, Jónatan, sem var dökkur yfirlitum og
ofsafenginn við vín, fékk ekki meira en góðu hófi gegndi af
veigunum. Tvær gerðir
staupa voru notaðar, lítil, sem nefndust pínur, og stór.
Jónantan þrábað eitt sinn Svein og sagði:
„Eina pínu, eina pínu, Sveinn”, og þá var þessi visa
ort:
Vertu
Sveinn við seggi jafn,
sittu á skapi þínu.
Hvítum svan og svörtum Hrafn
seldu í eina pínu.
Fleiri
vísur fuku um sal Bauksins og nokkrar þeirra má sjá innrammaðar á
veggjum núverandi Bauks, sem hinir dugmiklu Norðursiglingarmenn byggðu
í nákvæmlega sömu mynd og upprunalega Baukinn fyrir afgreiðslu sína
en aðallega þó veitingarekstur. Gamli Baukur brann til kaldra kola 1960.
Baukurinn er nú (2010) eingöngu notaður undir
veitingastarfsemina. Norðursigling er komin í rýmra húsnæði með
skrifstofu og sölubás á bak við hann. |
