|
Breiðdalseldstöðin er forn megineldstöð í
Breiðdal og Berufirði, sem enski jarðfræðingurinn George D.L.
Walker hefur rannsakað ítarlega ásamt öðrum slíkum á
Austurlandi. Þessi eldstöð er prýdd stórum ríólítinnskotum
með tignarlegum og sérstæðum tindum, Flögutindi í Breiðdal,
Smátindum, Röndólfi, Slötti og Stöng. Suðurhlíðar Breiðdals
eru sérstaklega litskrúðugar og berglögin óregluleg með miklum
gjóskumyndunum.
Talið er að þessi eldstöð nái á milli
Fossárfjalls sunnan Berufjarðar norður í Bæjartind uppi af
Þorgrímsstöðum í Breiðdal. Vesturhliðin liggur meðfram
Ófærunöfum til vesturs en austurhliðin er eydd að mestu en
nær þó örugglega austur fyrir Kerlingartind suður af
Fagradal í Breiðdal. Suðurhluti Breiðdals, nálægt miðri
eldstöðinni, er niðurgrafinn og hinn geysilegi hiti
ummyndaði bergið þannig, að blágrýtið og andestítið varð
ljósgrænt og því erfitt að greina það frá ríólítinu.
Þessi ummyndun er skírust við Innri-Ljósá og
Blágil. Tindaröðin, sem talin er upp hér að framan, myndaðist síðar,
þegar ríólítið tróð sér upp á yfirborðið í gegnum blágrýtislögin og
mynduðu gúla ofan á þykkum gjóskulögum á gígbörmunum. Leifar þeirra
koma fram í ríólíthömrum víða á svæðinu.
Breiðdalseldstöðin er talin
yngri en Álftafjarðar- og Reyðarfjarðareldstöðvarnar og
gjóskulag ofan á Reyðarfjarðarlögunum hefur verið rakið. Það
mun hafa komið frá Röndólfi og nær yfir u.þ.b. 430 km² og er 6
m þykkt. Þetta lag er kennt við fjallið Skessu suður af
Reyðarfjarðarbotni. |